Copie de HC+2+Doelgerichte+zorg+met+notities.pptx

# Doelgerichte zorg en zelfmanagement Dit onderwerp behandelt doelgerichte zorg, waarbij hulpverlening wordt afgestemd op de persoonlijke doelen en waarden van de zorgvrager, en het belang van zelfmanagement, waarbij de zorgvrager een actieve rol speelt in het eigen zorgproces. ## 1\. Doelgerichte zorg Doelgerichte zorg is een benadering waarbij de hulpverlening wordt afgestemd op wat voor de zorgvrager belangrijk is, rekening houdend met diens persoonlijke doelen. Centraal staat het samen zoeken naar zorgdoelstellingen, waarbij een startvraag kan zijn: "Wat maakt dat je voldoening haalt uit een dag?". Deze elementen vormen de rode draad door het traject met de patiënt of cliënt. Het is een verschuiving van een puur medische, ziektegerichte aanpak naar een benadering die welzijn en persoonlijke aspecten aanvult. ### 1.1 Kernprincipes van doelgerichte zorg * **Afstemming op de zorgvrager:** Hulpverlening wordt gebaseerd op de waarden, doelen en context van de zorgvrager. * **Positieve benadering van gezondheid:** Focus ligt op het versterken van mogelijkheden en het maximaliseren van levenskwaliteit. * **Samenwerking:** Patiënt, mantelzorger en hulpverlener vormen een zorgteam dat op gelijke voet samenwerkt. * **Innovatieve tools:** Gebruik van specifieke instrumenten om doelen in kaart te brengen en gesprekken te faciliteren. * **Mentaliteitswijziging:** Vereist een ommezwaai in de gezondheids- en welzijnssector van een probleemgerichte naar een doelgerichte benadering. ### 1.2 Basishouding van de hulpverlener De basishouding van de hulpverlener bij doelgerichte zorg omvat vier elementen: 1. **Nieuwsgierig luisteren:** Aandacht hebben voor het verhaal van de zorgvrager. 2. **Aandacht voor de omgeving:** Er is aandacht voor de zorgvrager en belangrijke personen in diens omgeving. 3. **Open communicatie:** Gebruik van duidelijke en open taal, waarbij de belangrijke zaken uit het leven van de zorgvrager centraal staan. 4. **Gelijkwaardige samenwerking:** Iedereen werkt op een gelijkwaardige manier met elkaar samen. ### 1.3 Innovatieve tools voor doelgerichte zorg Verschillende tools kunnen worden ingezet om de focus te verleggen van problemen naar persoonlijke doelen en om zelfmanagement te motiveren: * **Positieve gezondheid:** Dit concept benadert gezondheid als het vermogen om zich aan te passen en regie te voeren in het licht van levensuitdagingen. Het kijkt naar de persoon als geheel (lichamelijk, mentaal, genieten, sociale steun, functioneren) in plaats van enkel naar de ziekte of klacht. Het "Spinnenweb" is een tool die een diepgaand gesprek mogelijk maakt op basis van zes dimensies van positieve gezondheid. * **Doelzoeker:** Dit instrument helpt de zorgvrager na te denken over wat hij/zij belangrijk vindt in het leven, wat vreugde geeft en de levenskwaliteit verhoogt. Het faciliteert het formuleren van concrete levensdoelen die vervolgens met zorgverleners besproken kunnen worden. De Doelzoeker is gebaseerd op de zelfdeterminantietheorie van Deci en Ryan, die de drie basisbehoeften zelfstandigheid, talenten en relaties centraal stelt. De tool kan zowel op papier als online gebruikt worden. * **Samenspraak:** De Samenspraakfiche is een instrument dat door de zorgvrager en mantelzorger kan worden ingevuld om aanleiding te geven tot gezamenlijk overleg. Het helpt de verwachtingen van de zorgvrager, professionele hulpverlener en mantelzorger op elkaar af te stemmen. > **Tip:** Doelgericht werken wordt gezien als een voorwaarde om aan zelfmanagement te kunnen doen, omdat het de motivatie creëert om hiermee aan de slag te gaan. Zelfmanagement start immers met de vraag naar persoonlijke belangrijkheid en doelen, waarna pas zelfregie bekeken kan worden. ## 2\. Zelfmanagement Zelfmanagement bij de zorgvrager verwijst naar een vorm van zelfregie en verantwoordelijkheid voor het opnemen van een rol in het eigen ziekteproces. Het gaat erom "aan het roer te staan van je eigen leven", ondanks een (chronische) aandoening, en de aandoening in te passen in de bredere puzzel van het leven, inclusief de verschillende rollen die iemand vervult (familie-, professionele, sociale rol). ### 2.1 De drie grote taken van zelfmanagement Zelfmanagement omvat drie hoofdtaken: * **Medisch management:** Kennis nemen van de gezondheidsaspecten van een aandoening, het herkennen van signalen, weten wat kan helpen en de gevolgen van behandelingen beheersen. Dit omvat ook het correct innemen van medicatie en symptoomherkenning. * **Sociaal management:** Het omgaan met de sociale gevolgen van een aandoening, zoals het aanpassen van rollen, grenzen stellen in werk en privé, en het onderhouden van sociaal contact. Het opbouwen en onderhouden van een betekenisvol sociaal netwerk, zowel formeel als informeel, is hierbij cruciaal. * **Emotioneel management:** Het erkennen en delen van emoties zoals schuldgevoel, faalangst, woede of verdriet, het accepteren van de situatie, en het leren omgaan met stress en perfectionisme. ### 2.2 Versterken van zelfmanagementvaardigheden door de verpleegkundige Verpleegkundigen kunnen zelfmanagementvaardigheden bij zorgvragers versterken door: * **Kennisoverdracht:** Informeren over de aandoening, behandeling en medicatie, en uitleg geven over ziekteprocessen. * **Vaardigheidsbegeleiding:** Begeleiden bij het aanleren van specifieke vaardigheden, zoals medicatie-inname of symptoomherkenning. * **Ondersteuning bij keuzes:** Samen met de zorgvrager keuzes maken rond de behandeling en het omgaan met de aandoening. * **Netwerkopbouw:** Helpen bij het opbouwen van een betekenisvol sociaal netwerk. * **Communicatie:** Gebruikmaken van communicatievaardigheden zoals actief luisteren, erkenning geven, empoweren en motiveren, zodat de zorgvrager open kan delen wat helpt en hindert. * **Gebruik van hulpmiddelen:** De zorgvrager helpen digitale hulpmiddelen te gebruiken die ondersteuning bieden. > **Voorbeeld:** Bij een jonge vrouw met diabetes mellitus type 1 die zich overrompeld voelt door de diagnose en verlies van vrijheid ervaart, kan de verpleegkundige medisch management ondersteunen door uitleg te geven over de ziekte en insuline, sociale management door samen te ontdekken hoe sporten en uit eten gaan nog mogelijk is, en emotioneel management door ruimte te geven voor het delen van haar gevoelens en angsten. ## 3\. Geïntegreerde zorg Geïntegreerde zorg is een aanpak waarbij verschillende zorgverleners en welzijnsmedewerkers samenwerken om de patiënt centraal te stellen, van preventie tot palliatieve zorg. Het doel is de continuïteit van zorg te verbeteren door een gecoördineerde en gepersonaliseerde behandeling te bieden die is afgestemd op de behoeften van de patiënt, waarbij de patiënt zelf een actieve rol speelt. ### 3.1 Kernwaarden van geïntegreerde zorg * **Holistische en persoonsgerichte kijk:** De noden en het welzijn van de zorgvragers en hun naaste omgeving staan centraal, met aandacht voor fysieke, psychische en sociale aspecten. * **Preventie en empowerment:** Gericht op het ondersteunen van gezondheid en welzijn, het vermijden van crisissituaties door vroegtijdige detectie en actie, en het benutten van persoonlijke capaciteiten, talenten en krachtvelden. * **Effectiviteit en doelmatigheid:** Zorg organiseren om vooropgestelde doelen te bereiken. Effectieve zorg is afgestemd op de noden en leidt tot verbetering van gezondheid en welzijn. Doelmatige zorg is goed georganiseerd zonder verspilling van tijd, middelen en energie. * **Coördinatie, continuïteit en het omvattende geheel:** Zorgen voor verbinding en afstemming tussen zorgvrager, omgeving, hulpverleners en organisaties, zodat er samenhang is in het aanbod en de organisatie van de zorg. ## 4\. Het referentiekader in de hulpverleningsrelatie Een referentiekader is de "bril" waardoor iemand de realiteit waarneemt en interpreteert. Iedereen heeft een uniek referentiekader gevormd door de eigen voorgeschiedenis, achtergrond, ervaringen, gewoontes, opleiding, cultuur, karakter en religie. Dit kader bepaalt waarden, normen, hoe men naar de wereld kijkt, meningen vormt en hoe men handelt. ### 4.1 Belang van het referentiekader * **Individuele waarneming:** Iedereen neemt de realiteit vanuit zijn eigen, unieke referentiekader waar. De eigen kijk wordt vaak als vanzelfsprekend of universeel beschouwd. * **Niet als maatstaf:** Het is belangrijk het eigen referentiekader niet als universele maatstaf te hanteren. * **Bewustwording:** Het is cruciaal om zich bewust te zijn van het eigen referentiekader en hoe dit onbewust de kijk en het handelen beïnvloedt. Reflectie op persoonlijke waarden, normen, opvoeding en ervaringen is hierbij essentieel. * **Verschillen erkennen:** Bewust worden van de verschillen in referentiekaders tussen hulpverlener en zorgvrager is van groot belang voor een effectieve hulpverleningsrelatie. Dit helpt bij het scheppen van vertrouwen, het ontdekken en voorkomen van misverstanden, en het zetten van de juiste stappen. * **Invloed op hulpverlening:** Zowel de leefsituatie, levensgeschiedenis, ervaringen, persoonlijkheidskenmerken, waarden en normen van de hulpverlener, als de leefsituatie en het netwerk van de hulpvrager, en de organisatiecontext, bepalen de effectiviteit van de hulpverlening. ### 4.2 Kennis van het eigen referentiekader * **Zelfreflectie:** Stilstaan bij zichzelf en zichzelf leren kennen door middel van reflectie is cruciaal. Modellen zoals dat van Korthagen kunnen hierbij helpen. * **Continue ontwikkeling:** Het referentiekader is niet statisch; het is een continu proces van zelfverbetering en het leren kennen van anderen. * **Begrip voor anderen:** Door het eigen referentiekader beter te begrijpen, kan men meer begrip opbrengen voor het "anders-zijn" van anderen. * **Professionele houding:** Als hulpverlener is het noodzakelijk om het eigen referentiekader te kennen om open te kunnen staan voor dat van de zorgvrager. Dit zorgt ervoor dat de aanpak de zorgvrager tot zijn recht laat komen. > **Voorbeeld:** Bij een casus van een man die onder invloed van drank en drugs een ernstig ongeval veroorzaakt, kan de hulpverlener een sterke weerstand voelen, maar dient professioneel te blijven en de medische noodzaak te hanteren. Bij een hulpvraag voor abortus vanwege een geplande reis, respecteert de ene verpleegkundige de autonomie, terwijl de andere alternatieven zou voorstellen, wat de invloed van verschillende referentiekaders illustreert. De professionele reactie moet ervoor zorgen dat de patiënt centraal staat en tot zijn recht komt. * * * # Geïntegreerde zorg Geïntegreerde zorg is een holistische, persoonsgerichte benadering die preventie, empowerment, effectiviteit en continuïteit van zorg bevordert, waarbij de zorgvrager centraal staat. ## 2\. Wat is geïntegreerde zorg? Geïntegreerde zorg is een integrale aanpak waarin verschillende zorgverleners en welzijnsmedewerkers samenwerken om de patiënt, vanaf preventie tot palliatieve zorg, centraal te stellen. Het hoofddoel is het verbeteren van de continuïteit van zorg door een gecoördineerde, gepersonaliseerde behandeling te bieden die is afgestemd op de behoeften van de patiënt, met een actieve rol voor de patiënt zelf. ### 2.1 Kernwaarden van geïntegreerde zorg De kernwaarden van geïntegreerde zorg omvatten: * **Holistische en persoonsgerichte kijk:** De noden en het welzijn van de zorgvragers en hun naaste omgeving staan centraal. Dit omvat een focus op fysieke, psychische en sociale aspecten. * **Preventie en empowerment:** De zorg is gericht op het ondersteunen van gezondheid en welzijn, het vermijden van crisissituaties door vroegtijdige detectie en actie. Persoonlijke capaciteiten, talenten en krachtvelden worden optimaal benut. * **Effectiviteit en doelmatigheid:** * **Effectiviteit:** Zorg wordt georganiseerd om vooropgestelde doelen te bereiken. De vraag "Helpt het?" is hierbij cruciaal. Effectieve zorg is afgestemd op de noden van de zorgvrager en leidt tot een verbetering van gezondheid en welzijn. * **Doelmatigheid:** Zorg is goed georganiseerd, zonder verspilling van tijd, middelen en energie, zowel voor de patiënt als voor het team. * **Coördinatie, continuïteit en het omvattend geheel:** Dit is een cruciale kernwaarde. Het gaat om de verbinding en afstemming tussen de zorgvrager, de omgeving, hulpverleners en organisaties, en het bredere systeem. Dit zorgt voor consistentie (samenhang) in het aanbod en de organisatie van de zorg. > **Tip:** Geïntegreerde zorg verschuift de focus van een ziektegerichte aanpak naar een persoonsgerichte en preventieve benadering, wat leidt tot meer betrokkenheid en tevredenheid bij de zorgvrager. ### 2.2 Verband met doelgerichte zorg en zelfmanagement Geïntegreerde zorg bouwt voort op het principe van doelgerichte zorg. Het doelgerichte werken geeft motivatie voor zelfmanagement. Zelfmanagement is essentieel en draait om zelfregie en het opnemen van een rol in het eigen ziekteproces. Voordat zelfmanagement effectief kan zijn, moet de zorgvrager eerst weten wat voor hem of haar belangrijk is en wat de persoonlijke doelen zijn in het leven. ## 3\. Innovatieve tools voor doelgerichte zorg Om doelgerichte zorg te faciliteren, zijn er diverse innovatieve tools ontwikkeld die de zorgvrager helpen bij het formuleren van persoonlijke doelen en het bevorderen van zelfmanagement. ### 3.1 Positieve gezondheid Positieve gezondheid wordt gedefinieerd als het vermogen om zich aan te passen en zelf de regie te voeren, ondanks de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. De focus ligt niet enkel op de ziekte of klacht, maar op de persoon als geheel en wat hij of zij belangrijk vindt. Het "Spinnenweb" is een instrument dat binnen het kader van positieve gezondheid wordt gebruikt. Het maakt een diepgaand gesprek met een hulpverlener mogelijk, gebaseerd op zes dimensies van positieve gezondheid: * lichamelijk welbevinden * mentaal welbevinden * zingeving * kwaliteit van leven * sociaal welbevinden * functioneren ### 3.2 Doelzoeker De Doelzoeker helpt de zorgvrager na te denken over wat hij of zij belangrijk vindt in het leven, wat hem of haar plezier geeft en wat bijdraagt aan de levenskwaliteit. Het instrument helpt bij het formuleren van concrete levensdoelen die vervolgens in gesprek met zorgverleners kunnen worden gebruikt. De Doelzoeker is gebaseerd op de zelfdeterminantietheorie van Deci en Ryan, die drie basisbehoeften centraal stelt: * **Zelfstandigheid:** Het gevoel van autonomie en controle. * **Competentie/Talenten:** Het benutten en ontwikkelen van persoonlijke vaardigheden. * **Relaties:** Het aangaan en onderhouden van betekenisvolle verbindingen. De vragen in de Doelzoeker adresseren deze thema's en spreken de intrinsieke motivatie van de patiënt aan. De Doelzoeker kan zowel op papier als online worden gebruikt. ### 3.3 Samenspraak De Samenspraakfiche is een instrument dat door de zorgvrager en mantelzorger kan worden ingevuld en dient als basis voor gezamenlijk overleg. Het doel is om de verwachtingen van de drie stakeholders van goede zorg – de zorgvrager, de professionele hulpverlener en de mantelzorger – op elkaar af te stemmen. > **Voorbeeld:** Een Samenspraakfiche kan helpen bij het duidelijk krijgen van de verwachtingen rondom bezoekmomenten, de inbreng van de mantelzorger bij beslissingen of de rolverdeling in de dagelijkse zorg. ## 4\. Zelfmanagement bij de zorgvrager Zelfmanagement is een vorm van zelfregie en verantwoordelijkheid die de zorgvrager opneemt in zijn of haar ziekteproces. Dit houdt in dat men actief de regie over het eigen leven voert, ondanks een (chronische) aandoening. ### 4.1 Kerncomponenten van zelfmanagement Zelfmanagement omvat doorgaans drie grote taken: * **Medisch management:** Kennis vergaren over de gezondheidsaspecten van de aandoening, signalen herkennen, weten wat kan helpen, en omgaan met behandelingen en medicatie. * **Sociaal management:** Het aanpassen van rollen in het dagelijks leven, grenzen stellen, sociale contacten onderhouden, en hulp durven vragen. Dit omvat ook het opbouwen en onderhouden van een betekenisvol sociaal netwerk. * **Emotioneel management:** Het erkennen en delen van emoties zoals schuldgevoel, faalangst, verdriet of boosheid. Het accepteren van de situatie en leren omgaan met stress en perfectionisme zijn hierbij belangrijk. > **Tip:** Als verpleegkundige kun je iemands vaardigheden voor zelfmanagement versterken door te informeren, vaardigheden aan te leren (zoals medicatie-inname of symptoomherkenning), te begeleiden bij het maken van keuzes rond behandeling, te helpen bij het opbouwen van een sociaal netwerk, en door actief te luisteren, te erkennen, te empoweren en te motiveren. ## 5\. Het referentiekader in de hulpverleningsrelatie Het referentiekader is de "bril" waardoor ieder individu de wereld waarneemt en interpreteert. Het omvat de voorgeschiedenis, achtergrond, ervaringen, waarden, normen, opleiding, cultuur en persoonlijkheid van een persoon. ### 5.1 Belang van het referentiekader * **Persoonlijke perceptie:** Iedereen neemt de realiteit vanuit zijn eigen referentiekader waar, wat bepaalt wat men opmerkt en belangrijk vindt. * **Geen universele maatstaf:** Het eigen referentiekader is niet de enige juiste maatstaf; het is cruciaal om de diversiteit aan perspectieven te erkennen. * **Bewustwording:** Het is belangrijk om je bewust te zijn van je eigen referentiekader, omdat dit onbewust je kijk en handelen kan bepalen. Reflectie op jezelf, je opvoeding, normen, waarden en valkuilen kan hierbij helpen. * **Invloed op hulpverlening:** Het referentiekader van zowel de hulpverlener als de zorgvrager beïnvloedt de hulpverleningsrelatie en de effectiviteit van de zorg. ### 5.2 Het referentiekader van de hulpverlener De hulpverlener wordt beïnvloed door zijn of haar eigen: * **Leefsituatie en levensgeschiedenis:** Ervaringen, persoonlijkheidskenmerken, waarden en normen. * **Organisatorische context:** Leefsituatie en netwerk, gebruiken, waarden, regels en normen binnen de organisatie, regelgeving, werkingsmiddelen, werktijd, organisatiecultuur en collega's. * **Bredere samenleving:** Socio-economische positie, inkomen, huisvesting, en maatschappelijke normen. Het is essentieel dat de hulpverlener zicht heeft op zijn eigen verbindingen en referentiekader om professioneel en empathisch te kunnen handelen. Dit stelt de hulpverlener in staat om open te staan voor het referentiekader van de zorgvrager, vertrouwen te scheppen, misverstanden te voorkomen en gezamenlijk de juiste stappen te zetten. > **Tip:** Door de eigen referentiekader te kennen, kun je beter begrip opbrengen voor het "anders-zijn" van anderen en effectiever samenwerken met zorgvragers en collega's. * * * # Referentiekader in de hulpverleningsrelatie ## 3\. Referentiekader in de hulpverleningsrelatie Dit onderwerp verkent hoe individuele referentiekaders, gevormd door persoonlijke ervaringen en achtergronden, onze perceptie en interpretatie van de werkelijkheid beïnvloeden en hoe dit van belang is binnen de hulpverleningsrelatie. ### 3.1 Introductie: Een wandeling in het park Om het concept van een referentiekader te introduceren, wordt een inlevingsoefening voorgesteld: "Een wandeling in het park". Deelnemers luisteren naar een beschrijving van een park en vormen zich hierbij een beeld. Vervolgens reflecteren ze op wat ze hebben waargenomen, met specifieke vragen over onder andere de gender van een kind, de relatie van volwassenen, etniciteit en seksuele geaardheid van personen, en de aanwezigheid van mensen met een beperking. De kernvraag die hieruit voortkomt, is hoe het komt dat iedereen het park op een bepaalde manier zag. Deze oefening illustreert dat ieders individuele referentiekader de manier waarop de wereld wordt waargenomen en geïnterpreteerd, beïnvloedt. Hierdoor wordt het belang van een persoonlijk referentiekader, en hoe dit verschilt van dat van anderen, duidelijk. ### 3.2 Wat is een referentiekader? Een referentiekader is de bril waardoor we naar de wereld kijken. Het wordt gevormd door iemands unieke voorgeschiedenis en achtergrond, inclusief: * Verleden en meegemaakte ervaringen * Overgenomen gewoontes (bewust en onbewust) * De context van opgroeien * Levenservaringen * Opleiding * Cultuur * Karakter * Religie Deze factoren bepalen wie iemand is, wat iemands waarden en normen zijn, hoe men naar de wereld en anderen kijkt, hoe men een mening vormt, wat men als juist of fout beschouwt, wat men accepteert, en hoe men handelt en verwachtingen heeft van anderen. Het is cruciaal om bewust te zijn dat iedereen de realiteit vanuit zijn eigen referentiekader waarneemt. Dit kader bepaalt wat we opmerken en belangrijk vinden. Hoewel de eigen kijk vaak als vanzelfsprekend of universeel wordt ervaren, is het essentieel om het eigen referentiekader niet als universele maatstaf te hanteren. > **Tip:** Beschouw je referentiekader als een unieke bril. Deze bril kleurt je waarneming en interpretatie, maar is niet de enige mogelijke bril die er is. ### 3.3 Hoe krijg je zicht op je eigen referentiekader? Bewustwording van je eigen referentiekader vereist actieve inspanning en reflectie. Enkele belangrijke aspecten zijn: * **Bewust omgaan met het referentiekader:** Besef dat je referentiekader vaak onbewust je kijk en handelen bepaalt. * **Stil staan bij jezelf en jezelf leren kennen:** Reflectie is een sleutelinstrument. Modellen zoals dat van Korthagen kunnen hierbij helpen door vragen te stellen als: "Wat vind ik belangrijk en waarom?", "Hoe ben ik opgevoed en wat kreeg ik mee van thuis?", "Welke normen en waarden vind ik belangrijk?", en "Wat zijn mijn talenten en mijn valkuilen?". * **Besef dat het referentiekader niet vaststaand is:** Het eigen referentiekader is voortdurend in ontwikkeling. Er is een blijvend belang om te investeren in zelfkennis en het leren kennen van de ander. ### 3.4 Het belang in de hulpverleningsrelatie Bewustzijn van het verschil in referentiekaders is van groot belang in de hulpverleningsrelatie: * **Begrip voor de ander:** Het leren inzien van het verschil in referentiekader geeft de hulpverlener handvatten om vertrouwen te scheppen en misverstanden te voorkomen. * **Effectieve samenwerking:** Het helpt om samen de juiste stappen te zetten en begrip te tonen voor het "anders-zijn" van anderen. * **Invloed op het hulpverleningsproces:** Niet alleen de leefsituatie, levensgeschiedenis, ervaringen en persoonlijkheidskenmerken van de hulpvrager, maar ook deze van de hulpverlener, de organisatiecultuur, regelgeving en de bredere samenleving bepalen de effectiviteit van de hulpverlening. De hulpverlener wordt gevormd door diverse verbindingen (netwerk, gezin, opleiding, professionele ervaring, persoonlijke kenmerken, organisatiecultuur, etc.). Inzicht hierin maakt de hulpverlener bewuster van het eigen handelen. Aangezien de hulpverlener anderen helpt verbindingen aan te gaan, is het essentieel dat de hulpverlener zelf voldoende positieve verbindingen heeft om kwaliteitsvolle relaties te kunnen aangaan. > **Voorbeeld:** Een casus van een man die onder invloed een ongeval veroorzaakt en met spoed binnenkomt met ernstige verwondingen. De reactie van de hulpverlener kan variëren van "Ik behandel hem, want dat is mijn rol" tot "Ik voel sterke weerstand, maar probeer professioneel te blijven" of zelfs "Ik kan dit niet, ik vraag een collega om over te nemen". Deze reacties worden gekleurd door het persoonlijke referentiekader van de hulpverlener. Een ander voorbeeld betreft een vrouw die een abortus overweegt vanwege een geplande reis. De hulpverlener kan hier respectvol haar autonomie ondersteunen ("Ik respecteer haar autonomie. Als verpleegkundige is het mijn taak om haar te ondersteunen in haar beslissing.") of proberen haar te laten nadenken over alternatieven ("Een reis lijkt me geen voldoende reden voor abortus. Ik zou haar proberen laten nadenken over alternatieven."). Ook hier spelen de waarden en normen van de hulpverlener, gevormd door diens referentiekader, een cruciale rol. Het is cruciaal dat de visie en aanpak van de hulpverlener garanderen dat de zorgvrager niet alleen aan bod komt, maar ook tot zijn recht komt. Dit betekent erkennen dat "jouw weg" niet noodzakelijk "dé weg" is. **Take home message:** * Pas doelgerichte zorg toe: luister naar de doelen, waarden en wensen van de zorgvrager. * Ondersteun zelfmanagement om mensen sterker en vaardiger te maken. * Werk aan geïntegreerde zorg, waarbij de zorg aansluit bij het geheel van iemands leven. * Ken je eigen referentiekader om open te kunnen staan voor dat van de zorgvrager. * * * ## Veelgemaakte fouten om te vermijden * Bestudeer alle onderwerpen grondig voor examens * Let op formules en belangrijke definities * Oefen met de voorbeelden in elke sectie * Memoriseer niet zonder de onderliggende concepten te begrijpen

| Term | Definition | |------|------------| | Doelgerichte zorg | Een benadering in de hulpverlening waarbij zorg en ondersteuning worden afgestemd op de specifieke waarden, doelen en context van de zorgvrager, met als doel de levenskwaliteit te maximaliseren. | | Zelfmanagement | Een proces waarbij een persoon zelf de regie en verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar ziekteproces, inclusief medische, sociale en emotionele aspecten, om zo een volwaardige plaats in de samenleving in te nemen. | | Geïntegreerde zorg | Een aanpak waarbij verschillende zorgverleners en welzijnsmedewerkers samenwerken om de patiënt centraal te stellen, van preventie tot palliatieve zorg, met als doel de continuïteit en coördinatie van zorg te verbeteren. | | Holistische kijk | Een benadering die de mens in zijn totaliteit beschouwt, inclusief fysieke, psychische en sociale aspecten, in plaats van zich enkel te richten op specifieke klachten of aandoeningen. | | Empowerment | Het proces waarbij individuen worden ondersteund en bekrachtigd om hun eigen kracht, vaardigheden en mogelijkheden te ontdekken en te benutten, zodat ze meer controle krijgen over hun leven en welzijn. | | Referentiekader | Het geheel van persoonlijke ervaringen, achtergronden, normen, waarden en overtuigingen waardoor een individu de wereld waarneemt, interpreteert en erop reageert; het functioneert als een "bril" waardoor men kijkt. | | Positieve gezondheid | Een benadering die gezondheid definieert als het vermogen om zich aan te passen en zelfregie te voeren in het licht van uitdagingen, waarbij niet alleen naar ziekte wordt gekeken, maar naar de persoon als geheel en wat die belangrijk vindt in het leven. | | Innovatieve tools | Hulpmiddelen of methodieken die nieuw zijn of op een vernieuwende manier worden toegepast om specifieke doelen te bereiken, in dit geval ter ondersteuning van doelgerichte zorg en zelfmanagement. | | Mantelzorger | Een persoon die onbetaald zorgt voor een familielid, vriend of buur die hulp nodig heeft vanwege ziekte, beperking of ouderdom. | | Zelfdeterminatietheorie | Een psychologische theorie die stelt dat mensen gemotiveerd worden door drie aangeboren psychologische behoeften: autonomie (zelfstandigheid), competentie (mijn talenten) en verbondenheid (mijn relaties). |