Themales Epilepsie AJ24-25.pdf

# Bewustzijnsstoornissen en aanvallen Dit onderwerp beschrijft verschillende vormen van bewustzijnsverlies en aanvallen, met de nadruk op hun oorzaken en kenmerken. ### 1.1 Algemene begrippen en classificaties Bewustzijnsverlies en aanvallen omvatten een reeks aandoeningen waarbij het contact met de omgeving verloren gaat, vaak gepaard gaand met vallen, ook wel bekend als de "vallende ziekte" [1](#page=1). #### 1.1.1 Indeling van bewustzijnsstoornissen Verschillende vormen van bewustzijnsstoornissen worden onderscheiden: * **Syncope (flauwvallen)**: Gekenmerkt door een circulatieprobleem waarbij de bloeddruk onder een kritische grens daalt. Dit leidt tot een verlies van evenwicht. De evolutie van syncope dient om de bloeddruk te laten stijgen door de zwaartekracht te benutten [2](#page=2). * **Delier**: Een toestand met een ingedaald bewustzijn, vaak gepaard gaand met zeer geagiteerd motorisch gedrag [2](#page=2). * **Coma**: Een diepe bewustzijnsstoornis waaruit men niet automatisch ontwaakt [2](#page=2). * **Psychogene bewustzijnsstoornissen**: Gekenmerkt door het verlies van tonus, waarbij de oorzaak niet neurologisch is. Dit is eerder een manier van reageren op een situatie en vereist geen medicatie zoals bij epilepsie [2](#page=2). #### 1.1.2 Epileptische aanvallen Een epileptische aanval wordt gedefinieerd als een tijdelijke ontregeling van de hersenactiviteit, veroorzaakt door een kortsluiting in de hersenen [4](#page=4). * **Diagnostische criteria**: Twee of meer niet-specifiek uitgelokte epileptische aanvallen duiden op epilepsie. Een enkele aanval is onvoldoende, tenzij technisch of familiaal onderzoek aantoont dat de kans op een tweede aanval erg hoog is [3](#page=3). * **Symptomen**: Afhankelijk van de locatie waar de kortsluiting optreedt, kunnen allerlei symptomen optreden. Er is sprake van somatopie, waarbij bepaalde cellen aan de buitenkant van de hersenen meer zorgen voor de motoriek van bijvoorbeeld het gelaat [4](#page=4). * **Classificatie van aanvallen**: * **Gegeneraliseerde aanval**: Een elektrische stoornis die vanuit het begin van de aanval overal in de hersenen aanwezig is [4](#page=4). * **Focale aanval**: Een kortsluiting die in een welbepaald deel van de hersenen begint en daar tijdelijk blijft. Focale aanvallen komen voornamelijk voor bij volwassenen [4](#page=4) [7](#page=7). #### 1.1.3 Specifieke typen epileptische aanvallen Binnen de epileptische aanvallen worden verschillende types onderscheiden, vaak gebaseerd op hun EEG-kenmerken (elektrische activiteit van de hersenschors, gemeten in microvolt) [4](#page=4): * **Absence aanval**: Gekenmerkt door een zeer duidelijke afwijking op het EEG [4](#page=4). * **Myoclonische aanval**: Bestaat uit korte spiertrekkingen [4](#page=4). * **Tonisch-clonische aanval**: Wordt gekenmerkt door bewustzijnsverlies, schreeuwen, stijf worden gevolgd door het niet meer stijf worden, schuim in de mond en onvrijwillig plassen (broekplassen) [4](#page=4). #### 1.1.4 Verdere classificatie van focale aanvallen Focale aanvallen worden verder onderverdeeld op basis van bewustzijnsniveau: * **Focale aware seizure (FAS)**: Het bewustzijn is niet aangetast [4](#page=4). * **Focale impaired awareness seizure (FIAS)**: Er is sprake van een indaling van het bewustzijn en de aanval is complexer [4](#page=4). * **Secundair gegeneraliseerde aanval**: Een aanval die begint als een focale aanval, maar de neiging heeft zich te verspreiden naar de rest van de hersenen, vaak via het corpus callosum en interhemisferische connecties [4](#page=4). > **Tip:** Het onderscheid tussen de verschillende bewustzijnsstoornissen is cruciaal voor de juiste diagnose en behandeling. Let goed op de specifieke kenmerken van elke aandoening, zoals de duur, de aard van het bewustzijnsverlies en eventuele motorische of sensorische symptomen. --- # Epileptische aanvallen en diagnose Dit onderwerp behandelt de classificatie van epileptische aanvallen, de diagnostische methoden, met name de elektro-encefalografie (EEG), en mogelijke oorzaken van epilepsie. ### 2.1 Classificatie van epileptische aanvallen Epileptische aanvallen worden grofweg ingedeeld op basis van de oorsprong en de verspreiding van de elektrische ontladingen in de hersenen [4](#page=4). #### 2.1.1 Gegeneraliseerde aanvallen Gegeneraliseerde aanvallen ontstaan vanuit het begin als een wijdverbreide elektrische stoornis in beide hersenhelften [4](#page=4). * **Absence:** Gekenmerkt door een zeer duidelijke afwijking op de EEG [4](#page=4). * **Myoclonische aanval:** Kenmerkt zich door korte spiertrekkingen [4](#page=4). * **Tonisch-clonische aanval:** Dit type aanval omvat bewustzijnsverlies, schreeuwen, stijf worden van het lichaam (tonische fase), gevolgd door schokkende bewegingen (clonische fase), en kan gepaard gaan met schuimvorming in de mond en onwillekeurig urineverlies [4](#page=4). #### 2.1.2 Focale aanvallen Focale aanvallen beginnen in een welbepaald deel van de hersenen en blijven aanvankelijk beperkt tot dat gebied. Ze komen voornamelijk voor bij volwassenen [4](#page=4) [7](#page=7). * **Focale aanvallen met behoud van bewustzijn (FAS - Focal Aware Seizures):** Het bewustzijn van de patiënt is niet aangetast [4](#page=4). * **Focale aanvallen met verminderd bewustzijn (FIAS - Focal Impaired Awareness Seizures):** Er is sprake van een daling van het bewustzijn en de aanval kan complexer van aard zijn [4](#page=4). * **Secundair gegeneraliseerde aanvallen:** Deze aanvallen hebben de neiging zich te verspreiden naar de rest van de hersenen, vaak via de corpus callosum en andere interhemisferische verbindingen [4](#page=4). ### 2.2 Diagnostische methoden De diagnose van epilepsie is gebaseerd op de klinische presentatie van de aanvallen en ondersteund door neurologisch onderzoek, met name de elektro-encefalografie (EEG) [4](#page=4). #### 2.2.1 Elektro-encefalografie (EEG) Het EEG meet de elektrische activiteit van de hersenschors op microvolt-niveau [4](#page=4). * **Werkingsprincipe:** Elektroden worden op de hoofdhuid geplaatst. Een grijs stipje op een diagram vertegenwoordigt een gaatje waarin een beetje gel wordt geïnjecteerd, waarna een elektrode wordt ingebracht. Deze elektroden zijn verbonden met draden die naar een kabel leiden die weer naar het EEG-apparaat gaat. Er wordt een potentiaalverschil gemeten tussen twee punten [5](#page=5). * **Interpretatie:** De plaatsing van elektroden wordt genormaliseerd. Bijvoorbeeld, "P4 AVG" verwijst naar een elektrode in de pariëtale kwab (P), aan de rechterkant (even getal 4) en de gemeten activiteit wordt vergeleken met het gemiddelde (AVG) [6](#page=6). * **Interictaal EEG:** Zelfs wanneer patiënten op het moment van het onderzoek geen epileptische aanval hebben, kunnen er afwijkingen zichtbaar zijn op het EEG. Deze afwijkingen worden beschouwd als een biomarker voor abnormaliteit en worden aangeduid als interictaal EEG [6](#page=6). * **Epileptiforme activiteit:** Het EEG kan normale activiteit vertonen, afgewisseld met korte epileptiforme ontladingen [6](#page=6). * **Electrocorticografie (ECoG):** In sommige gevallen kan elektrische activiteit direct op de hersenschors worden gemeten. Dit kan helpen om de focus van de aanval te lokaliseren en, indien mogelijk, te verwijderen [14](#page=14). #### 2.2.2 Andere diagnostische criteria Twee of meer niet-specifieke uitgelokte epileptische aanvallen zijn een indicator voor epilepsie, tenzij uit technisch of familiaal onderzoek blijkt dat de kans op een tweede aanval zeer hoog is [3](#page=3). ### 2.3 Potentiële oorzaken van epilepsie Epilepsie kan diverse oorzaken hebben, waarbij het probleem zich vaak situeert ter hoogte van de hersenschors [8](#page=8). * **Structurele oorzaken:** Hersenbeschadiging ten gevolge van hersenvliesontsteking (meningitis/encephalitis), schedeltrauma, of vasculaire oorzaken zoals een cerebrovasculair accident (CVA) [8](#page=8). * **Genetische oorzaken:** Erfelijke aanleg kan een rol spelen [8](#page=8). * **Perinatale en neonatale problematiek:** In regio's zoals Afrika, waar de frequentie van epilepsie hoger ligt, worden problemen rond de geboorte en bij pasgeborenen als belangrijke oorzaken gezien [8](#page=8). * **Parasitaire infecties:** Deze kunnen bijdragen aan het ontstaan van epilepsie [8](#page=8). > **Tip:** Het begrijpen van de verschillende typen aanvallen en de rol van het EEG is cruciaal voor het stellen van de juiste diagnose en het bepalen van een effectieve behandelstrategie. > **Tip:** Houd rekening met het feit dat de symptomen van een epileptische aanval sterk kunnen variëren, afhankelijk van de locatie van de "kortsluiting" in de hersenen (somatotopie) [4](#page=4). ASM staat voor Anti Seizure Medication [8](#page=8). --- # Oorzaken en behandeling van epilepsie Hier volgt een samenvatting van de oorzaken en behandeling van epilepsie, gebaseerd op de verstrekte documentatie. ## 3. Oorzaken en behandeling van epilepsie Epilepsie is een neurologische aandoening die wordt gekenmerkt door terugkerende aanvallen, veroorzaakt door abnormale elektrische activiteit in de hersenschors [8](#page=8). ### 3.1 Oorzaken van epilepsie De oorzaken van epilepsie zijn divers en kunnen worden onderverdeeld in cerebrale en genetische factoren. #### 3.1.1 Cerebrale oorzaken Potentiële cerebrale oorzaken van epilepsie zijn onder andere: * Hersenvliesontsteking [8](#page=8). * Encefalitis [8](#page=8). * Schedeltrauma [8](#page=8). * Vasculaire oorzaken van de hersenschors [8](#page=8). * Cerebrovasculair accident (CVA) [8](#page=8). * Perinatale en neonatale problematiek, wat met name in Afrika leidt tot een hogere frequentie van epilepsie [8](#page=8). * Parasitose [8](#page=8). #### 3.1.2 Genetische oorzaken Genetische factoren spelen ook een rol bij het ontstaan van epilepsie [8](#page=8). #### 3.1.3 Structurele afwijkingen Structurele afwijkingen in de hersenen kunnen eveneens ten grondslag liggen aan epilepsie. Zo kan hippocampale atrofie, wat zichtbaar kan zijn op een MRI-scan, leiden tot moeilijk behandelbare epilepsie. PET-scans kunnen de doorbloeding in de hersenen meten; een lagere doorbloeding (koeler, vaak blauw weergegeven) kan wijzen op gebieden met minder metabolisme [13](#page=13). ### 3.2 Behandeling van epilepsie De behandeling van epilepsie richt zich op het onder controle krijgen van de aanvallen, voornamelijk via medicatie en, in refractaire gevallen, chirurgische interventies. #### 3.2.1 Medicamenteuze behandeling Anti-seizure medicatie (ASM) is de eerste stap in de behandeling. Het doel is om de aanvallen te stoppen [10](#page=10) [8](#page=8). * Ongeveer 50% van de patiënten reageert direct goed op medicatie [10](#page=10). * Bij circa 15% van de patiënten die niet direct reageren, kan het toevoegen van een tweede medicament succesvol zijn [10](#page=10). * Als na deze stappen de aanvallen nog steeds aanhouden, daalt de kans op succes van verdere behandelingen aanzienlijk, wat resulteert in refractaire epilepsie [10](#page=10). #### 3.2.2 Chirurgische behandeling Chirurgische ingrepen worden overwogen bij patiënten met refractaire epilepsie. ##### 3.2.2.1 Diepe hersenstimulatie (DBS) Een apparaatje onder het sleutelbeen (clavicula) kan verbonden worden met een elektrode die geplaatst wordt in het voorste deel van de thalamus om de elektrische activiteit te reguleren [10](#page=10) [15](#page=15). ##### 3.2.2.2 Corpus callosotomie Een chirurgische ingreep waarbij een deel van het corpus callosum wordt verwijderd, kan een behandelingsoptie zijn [11](#page=11). ##### 3.2.2.3 Epilepsiechirurgie gericht op focusresectie Het is mogelijk om de elektrische activiteit van de hersenschors rechtstreeks te meten om de focus van de epilepsie te lokaliseren. Indien mogelijk, kan deze focus vervolgens chirurgisch worden verwijderd. Dit vereist vaak nauwkeurige lokalisatie middels beeldvorming zoals MRI en PET-scans [13](#page=13) [14](#page=14). > **Tip:** De keuze voor een specifieke behandeling hangt sterk af van de oorzaak, de locatie van de epileptogene zone en de ernst van de epilepsie. Succesvolle behandeling vereist vaak een multidisciplinaire aanpak. --- ## Veelgemaakte fouten om te vermijden - Bestudeer alle onderwerpen grondig voor examens - Let op formules en belangrijke definities - Oefen met de voorbeelden in elke sectie - Memoriseer niet zonder de onderliggende concepten te begrijpen

| Term | Definition | |------|------------| | Syncope | Een kortdurende periode van bewustzijnsverlies, vaak veroorzaakt door een tijdelijk tekort aan bloedtoevoer naar de hersenen, wat resulteert in een daling van de bloeddruk en het verlies van evenwicht. | | Delier | Een acute, reversibele toestand van verwardheid met een veranderd bewustzijnsniveau, gekenmerkt door agitatie, desoriëntatie en vaak hallucinaties. | | Coma | Een diepe, langdurige bewustzijnsstoornis waaruit een persoon niet spontaan kan ontwaken, gekenmerkt door een afwezigheid van reactie op prikkels. | | Psychogene bewustzijnsstoornissen | Bewustzijnsstoornissen die niet het gevolg zijn van een neurologische oorzaak, maar eerder een reactie op psychologische of emotionele factoren. | | Epileptische aanval | Een plotselinge, tijdelijke verstoring van de elektrische activiteit in de hersenen, die kan leiden tot veranderingen in gedrag, beweging, gevoel of bewustzijn. | | Soumatopie | De organisatie van het lichaam in de hersenschors, waarbij specifieke gebieden van de hersenen verantwoordelijk zijn voor de motoriek of sensorische input van bepaalde lichaamsdelen. | | Veralgemeende aanval | Een epileptische aanval die ontstaat door een elektrische stoornis die zich vanuit het begin over een groot deel van de hersenen verspreidt. | | Focale aanval | Een epileptische aanval die begint in een specifiek, beperkt deel van de hersenen en daar gedurende een bepaalde tijd blijft voordat deze eventueel uitbreidt. | | Absence | Een type epileptische aanval dat zich kenmerkt door een korte periode van afwezigheid of "wegdromen", vaak zichtbaar als een duidelijke afwijking op een elektro-encefalogram (EEG). | | Myoclonische aanval | Een epileptische aanval die gepaard gaat met korte, schokkerige spiertrekkingen. | | Tonisch clonische aanval | Een type epileptische aanval dat begint met stijfheid van het lichaam (tonische fase), gevolgd door schokkende bewegingen (clonische fase), vaak met bewustzijnsverlies en andere symptomen zoals schuim op de mond. | | Focal aware seizure (FAS) | Een focale epileptische aanval waarbij het bewustzijn van de persoon onaangetast blijft. | | Focal impaired awareness seizure (FIAS) | Een focale epileptische aanval waarbij het bewustzijn van de persoon is aangetast, wat leidt tot complexer gedrag. | | Secundair gegeneraliseerd | Een aanval die begint als een focale aanval maar zich vervolgens verspreidt naar de rest van de hersenen, waarbij het de kenmerken van een gegeneraliseerde aanval aanneemt. | | EEG (elektro-encefalogram) | Een medische test die de elektrische activiteit van de hersenen meet en registreert via elektroden die op de hoofdhuid worden geplaatst. | | Interectaal EEG | Een EEG-meting die wordt uitgevoerd tussen twee epileptische aanvallen in; afwijkingen in dit EEG kunnen wijzen op een onderliggende aanleg voor epilepsie. | | Epilepsie | Een chronische neurologische aandoening die wordt gekenmerkt door terugkerende, onuitgelokte epileptische aanvallen. | | ASM (anti seizure medication) | Medicijnen die worden gebruikt om de frequentie en ernst van epileptische aanvallen te verminderen. | | Refractaire epilepsie | Epilepsie die ondanks behandeling met twee verschillende anti-epileptische medicijnen nog steeds ernstige aanvallen veroorzaakt. | | Hippocampale atrofie | Een vermindering van het volume van de hippocampus, een hersenstructuur die belangrijk is voor het geheugen, en die een oorzaak kan zijn van moeilijk behandelbare epilepsie. | | PET scan (Positron Emission Tomography scan) | Een beeldvormende techniek die de metabole activiteit in de hersenen meet, vaak gebruikt om gebieden met verhoogde of verlaagde activiteit te identificeren die gerelateerd kunnen zijn aan neurologische aandoeningen. |